Brihat-samhita [sanskrit]

26,560 words

The Sanskrit text of the Brihat-samhita from the 6th-century authored by Varaha Mihira in present-day Ujjain, India. It primarily deals with astrology and astronomy but is presented as an encyclopedia of knowledge.

Chapter 79 - ratnaparīkṣādhyāyaḥ [ratnaparīkṣa-adhyāya]

[English text for this chapter is available]

ratnena śubhena śubhaṃ bhavati nṛpāṇāmaniṣṭamaśubhena |
yasmādataḥ parīkṣyaṃ daivaṃ ratnāśritam tajjñaiḥ || 1 ||
[Analyze grammar]

dvipahayavanitādīnāṃ svaguṇaviśeṣeṇa ratnaśabdo'sti |
iha tūpalaratnānāmadhikāro vajrapūrvāṇām || 2 ||
[Analyze grammar]

ratnāni balāddaityāddadhīcito'nye vadanti jātāni |
ke cidbhuvaḥ svabhāvādvaicitryaṃ prāhurupalānām || 3 ||
[Analyze grammar]

vajrendranīlamarakatakarketarapadmarāgarudhirākhyāḥ |
vaidūryapulakavimalakarājamaṇisphatikaśaśikāntāḥ || 4 ||
[vaiḍūrya]
[Analyze grammar]

saugandhikagomedakaśaṅkhamahānīlapuṣparāgākhyāḥ |
brahmamaṇijyotīrasasasyakamuktāpravālāni || 5 ||
[Analyze grammar]

veṇātaṭe viśuddhaṃ śirīṣakusuma prabhaṃ ca kauśalakam |
saurāṣṭrakamātāmraṃ kṛṣṇaṃ saurpārakaṃ vajram || 6 ||
[upamaṃ]
[Analyze grammar]

īṣattāmraṃ himavati mataṅgajaṃ vallapuṣpasaṅkāśam |
āpītaṃ ca kaliṅge śyāmaṃ pauṇḍreṣu sambhūtam || 7 ||
[Analyze grammar]

aindraṃ ṣaḍaśri śuklaṃ yāmyaṃ sarpāsyarūpamasitaṃ ca |
kadalīkāṇḍanikāśaṃ vaiṣṇavamiti sarvasaṃsthānam || 8 ||
[Analyze grammar]

vāruṇamabalāguhyopamaṃ bhavetkarṇikārapuṣpanibham |
śṛṅgāṭakasaṃsthānaṃ vyāghrākṣinibhaṃ ca hautabhujam || 9 ||
[Analyze grammar]

vāyavyaṃ ca yavopamamaśokakusumaprabhaṃ samuddiṣṭam |
srotaḥ khaniḥ prakīrṇakamityākarasambhavastrividhaḥ || 10 ||
[Analyze grammar]

raktaṃ pītaṃ ca śubham rājanyānāṃ sitam dvijātīnām |
śairīṣaṃ vaiśyānāṃ śūdrāṇāṃ śasyate'sinibham || 11 ||
[Analyze grammar]

sitasarṣapāṣṭakaṃ taṇḍulo bhavettaṇḍulaistu viṃśatyā |
tulitasya dve lakṣe mūlyaṃ dvidvyūnite caitat || 12 ||
[Analyze grammar]

pādatryaṃśārdhonaṃ tribhāgapañcāṃśaṣoḍaśāṃśāśca |
bhāgaśca pañcaviṃśaḥ śatikas sāhasrikaśceti || 13 ||
[Analyze grammar]

sarvadravyābhedyaṃ laghvambhasi tarati raśmivatsnighdam |
taḍidanalaśakracāpopamaṃ ca vajraṃ hitāyoktam || 14 ||
[Analyze grammar]

kākapadamakṣikākeśadhātuyuktāni śarkarairviddham |
dviguṇāśri dagdhakaluṣatrastaviśīrṇāni na śubhāni || 15 ||
[śarkarā | digdha]
[Analyze grammar]

yāni ca budbudadalitāgracipiṭavāsīphalapradīrghāṇi |
sarveṣāṃ caiteṣāṃ mūlyādbhāgo'ṣṭamo hāniḥ || 16 ||
[Analyze grammar]

vajraṃ na kiñcidapi dhārayitavyameke putrārthinībhirabalābhiruśanti tajjñāḥ |
śṛṅgāṭakatripuṭadhānyakavatsthitaṃ yac śroṇīnibhaṃ ca śubhadaṃ tanayārthinīnām || 17 ||
[Analyze grammar]

svajanavibhavajīvitakṣayaṃ janayati vajramaniṣṭalakṣaṇam |
aśaniviṣabhayārināśanaṃ śubhamupabhogakaraṃ ca bhūbhṛtām || 18 ||
[urubhogakara]
[Analyze grammar]

Other editions:

Also see the following editions of the Sanskrit text or (alternative) English translations of the ratnaparīkṣādhyāyaḥ [ratnaparīkṣa-adhyāya]

Cover of edition (2001)

Brihata Samhita (Sanskrit Text with Hindi Translation)
by Pandit Achyutananda Jha (2001)

Title: बृहत्संहिता (संस्कृत एवम् हिन्दी अनुवाद); Author: वराह मिहिर (Varaha Mihir); Publisher: Chaukhambha Vidya Bhawan

Buy now!
Cover of edition (2016)

Brhatsamhita with the Commentary of Bhattotpala
by Krishna Chandra Dwivedi (2016)

Publisher: Sampurnanand Sanskrit University; 1229 pages;

Buy now!
Cover of edition (2012)

Brihat Samhita with the Commentary of Utpalapatimala of Yogisvara
by K. V. Sharma (2012)

Publisher: Rashtriya Sanskrit Sansthan, Janakpuri; 754 pages; ISBN-10; 8186111360; ISBN-13: 9788186111369

Buy now!
Cover of edition (2002)

Brihat Samhita (Hindi Translation)
by K. V. Sharma (2002)

Publisher: Sampurnanand Sanskrit University; 2359 pages; ISBN-13: 9789387890008.

Buy now!
Cover of edition (2022)

Brhat Samhita (English translation)
by N. Chidambaram Iyer (2022)

Publisher: Parimal Publication Pvt. Ltd.; 801 pages; Edited by Dr. Shrikrishna Jugnu; ISBN-10: 8171104215; ISBN-13: 9788171104215.

Buy now!
Cover of edition (2010)

Brhat Samhita (English with notes)
by M. Ramakrishna Bhat (2010)

Publisher: Motilal Banarsidas Publishers Pvt. Ltd.; 1155 pages; ISBN-10: 8120810600; ISBN-13: 9788120810600.

Buy now!
Cover of edition (2020)

Brhat Samhita (Telugu translation)
by Sishtla Umamaheswara Sharma (2020)

Publisher: Mohan Publications, Andhra Pradesh; 846 pages.

Buy now!
Cover of Gujarati edition

Brhat Samhita (Gujarati translation)
by - (2000)

Publisher: Shree Harihar Pustakalay, Surat; Author: Shri Varahamihira Acharya (શ્રી વરાહમિહીરાચાર્ય); 432 pages.

Buy now!
Cover of edition (2021)

Brhat Samhita (Kannada translation)
by Sripada Raghunatha Kulkarni (2021)

Publisher: Srinidhi Publications, Bangalore; 668 pages with illustrations.

Buy now!
Let's grow together!

I humbly request your help to keep doing what I do best: provide the world with unbiased sources, definitions and images. Your donation direclty influences the quality and quantity of knowledge, wisdom and spiritual insight the world is exposed to.

Let's make the world a better place together!

Like what you read? Help to become even better: