Betekenis van Gemeen

Het Boeddhistische concept van 'Gemeen'

Het Nederlandse concept 'Gemeen' of 'Middelen' vertaalt zich in de context van het boeddhisme naar de middelen of methoden die worden aangewend om een bepaald inzicht of doel te bereiken. In het Mahayana duidt dit op een evenwichtige benadering voortkomend uit het inzicht in de correlatie van tegengestelde concepten ^[1].

In het Theravada refereert 'Gemeen' aan de beoogde interpretatie van termen binnen de leer of de regels van de monnikenopleiding ^[2].

Binnen het Tibetaans boeddhisme zien we dat middelen kunnen verwijzen naar de hulpmiddelen die gebruikt worden om een bewijs te staven, mits het ware bewijsmiddel aanwezig is ^[3]. Het concept is dus sterk verbonden met de praktische en intellectuele instrumenten voor spirituele ontwikkeling.

Het Hindoeïstische concept van 'Gemeen'

Het concept "Gemeen" of "Middelen" (vaak vertaald als 'means' of 'methoden' in de context van de verstrekte data) heeft in de verschillende hindoeïstische en gerelateerde disciplines een veelzijdige betekenis die varieert van praktische strategieën tot metafysische instrumenten. Binnen het Vaishnavisme, een tak van het hindoeïsme, duidt een 'gemeen' of 'middel' op een weloverwogen handelwijze of plan dat wordt vastgesteld om een specifiek doel te bereiken, zoals het herstellen van de gezondheid ^[4]. Hierbij wordt de nadruk gelegd op methoden om de rusteloze geest te beheersen, waarbij luidkeels verheerlijken (Kirtana) als het enige effectieve middel wordt gezien om de Heer te herinneren ^[5]. De Heer Zelf wordt in deze traditie beschouwd als het uiteindelijke middel voor de grote Savanten die in tempels dienen ^[6].

In de Purana's wordt het idee van 'middelen' vaak gekoppeld aan strategie en actie. Er wordt gesproken over de noodzaak om passende middelen in te zetten tegen vijanden, waarbij men noch te mild, noch te fel mag zijn, maar de aanpak moet afstemmen op de aard van de tegenstander ^[7]. Succesvolle ondernemingen worden vaak toegeschreven aan het gelijktijdig uitvoeren van werken en de bijbehorende middelen ^[8]. Echter, de term kan ook een negatieve connotatie hebben, waarbij 'mean' (laag) verwijst naar de lage status van bepaalde reuzen ^[9].

De grammaticale analyse in Vyakarana toont een diepgaande focus op 'middelen' als instrumenten voor actie en begrip. Het 'gemeen' of middel wordt hier gezien als datgene wat de voltooiing van handelingen mogelijk maakt, of dit nu intrinsiek of extern is ^[10]. De betekenis van deze middelen is sterk afhankelijk van de intentie van de spreker; wat de spreker als middel bedoelt, wordt het instrument ^[11]. Het concept wordt geassocieerd met methoden of processen ('sadhana') die nodig zijn om een doel ('sadhya') te bereiken ^[12]. Deze middelen kunnen conceptueel van aard zijn, waarbij de cognitieve processen die het begrip van mentale concepten vergemakkelijken, ook als middelen worden beschouwd ^[13].

In Vedanta wordt de relatie tussen middelen en het uiteindelijke doel, Brahman, onderzocht. Middelen worden voorgesteld voor de realisatie van Atman, maar de Shruti (heilige geschriften) ontkennen soms de realiteit van deze middelen vanwege de onbegrijpelijkheid van Atman ^[14]. Desalniettemin zijn er methoden of instrumenten die leiden tot het bereiken van Brahman ^[15]. Deze acties en middelen leiden tot resultaten, maar men dient zich bewust te zijn dat deze resultaten vergankelijk zijn ^[16].

In de context van Yoga verwijzen de 'middelen' naar de interne en externe Yogas, onthoudingen en observaties die worden toegepast om stabiliteit te bereiken, wat wijst op een verzameling van beoefende technieken of hulpmiddelen ^[17].

Hoewel Ayurveda en Jyotisha meer gespecialiseerde contexten bieden, illustreren ze ook het gebruik van het concept. In Ayurveda wordt 'mean' (gemiddelde) primair gebruikt als een statistische maatstaf om de effectiviteit van behandelingen te kwantificeren door de gemiddelde waarden van symptomen voor en na interventie te vergelijken ^[18]. In Jyotisha duidt een specifieke 'sahama' (een astrologisch punt) op een methode of manier om iets te bereiken ^[19].

Samenvattend, binnen het hindoeïstische gedachtegoed, zoals weerspiegeld in deze diverse bronnen, vertegenwoordigt "Gemeen" of "Middelen" de essentiële instrumenten, methoden, strategieën of paden die nodig zijn om een spiritueel, praktisch of zelfs grammaticaal doel te bereiken. De aard van deze middelen varieert van devotionele praktijken in Vaishnavisme tot de grammaticale structuren in Vyakarana, maar de kern is altijd de focus op de noodzakelijke stappen of instrumenten die de voltooiing van een intentie of realisatie mogelijk maken, hoewel de uiteindelijke metafysische waarde ervan soms ter discussie staat, zoals in Vedanta.

Het Jainistische concept van 'Gemeen'

Gemeen in het Jaïnisme duidt op individuen van lage status of slecht karakter ^[20]. Ze worden onderscheiden van degenen met een hogere status of goede eigenschappen ^[21].

Het begrip van Gemeen in lokale en regionale bronnen

Het Nederlandse concept "Gemeen" of "Middelen" vertaalt zich in de context van de gepresenteerde historische gegevens voornamelijk naar 'middelen' in de zin van methoden of instrumenten om een doel te bereiken, hoewel er ook een secundaire betekenis van onbeleefdheid ('mean' in de zin van 'gemeen' gedrag) aanwezig is in de bronnen ^[22].

Historisch gezien, met name in de Indiase context die hier wordt beschreven, verwijzen 'middelen' naar de strategieën en instrumenten die worden ingezet om specifieke doelen te realiseren of uitdagingen te overwinnen ^[23]. Deze middelen zijn cruciaal binnen religieuze en filosofische systemen; de methoden om het uiteindelijke doel te bereiken, worden uiteengezet in de filosofie die de basis vormt van elke erkende religie ^[24].

De aard van deze middelen is contextafhankelijk; ze variëren naar gelang van tijd, plaats en de individuele beoefenaar ^[25]. Voor een Sannyasin impliceren de middelen bijvoorbeeld het afzweren van begeerte en egoïstische motieven ^[26]. Soms kunnen de gebruikte middelen in tijden van conflict zelfs als gerechtvaardigd worden beschouwd als het einddoel edel is, wat betekent dat minder eervolle tactieken, zoals misleiding, acceptabel kunnen zijn in de strijd om de overwinning ^[27].

Er is echter een waarschuwing: men kan zich te veel hechten aan de externe middelen of methoden die gebruikt worden in contemplatieve praktijken, waardoor het uiteindelijke spirituele doel uit het oog verloren wordt ^[28]. Middelen kunnen ook specifiek gericht zijn op het elimineren van de bindingen die voortkomen uit egoïstisch handelen ^[29]. Ten slotte, in een meer technische zin, verwijzen 'mean longitudes' naar astronomische berekeningen ^[30].

Het begrip van Gemeen in wetenschappelijke bronnen

Het Nederlandse concept "Gemeen," of in de context van wetenschappelijke data vaak vertaald als "Mean" (gemiddelde), verwijst primair naar een maatstaf voor centrale tendens binnen een dataset. In de wetenschap, over disciplines heen, wordt het gemiddelde berekend door de som van alle waarden in een reeks te nemen en deze te delen door het totale aantal waarden ^[31]. Dit maakt het een fundamentele statistische grootheid om de typische of centrale waarde van een verzameling metingen te karakteriseren ^[32].

Binnen de gezondheidswetenschappen wordt het gemiddelde veelvuldig gebruikt om verzamelde data samen te vatten, zoals het gemiddelde van verschillende metingen of de respons op vragenlijstitems ^[33]. Het kan bijvoorbeeld de gemiddelde waarde van bloeddrukindicatoren beschrijven gedurende een onderzoeksperiode ^[34] of de gemiddelde hoeveelheid teruggevonden medicatie in een studie kwantificeren ^[35]. Vaak wordt het gemiddelde gepresenteerd in combinatie met de standaarddeviatie, vooral wanneer de variabele normaal verdeeld is, wat een beter inzicht geeft in de spreiding van de data ^[36] of de resultaten van permeatiestudies beschrijft ^[37]. Wanneer data normaal verdeeld zijn (een symmetrische klokvormige curve), vereenvoudigt dit het bepalen van het gemiddelde ^[38]. Het gemiddelde helpt bij het vergelijken van metingen, bijvoorbeeld om het verschil in bloeddruk te bepalen tussen twee zorgmethoden ^[39].

In de milieuwetenschappen speelt het gemiddelde eveneens een cruciale rol bij de beschrijving van diverse fenomenen. Het vertegenwoordigt de gemiddelde waarde van variabelen zoals groen-ontwikkeling van ondernemingen of de geest van ondernemers, waarbij een gemiddelde dicht bij de minimumwaarde kan wijzen op een scheve verdeling ^[40]. Het gemiddelde wordt berekend om de centrale tendens van gegevens te geven, zoals gemiddelde rivierzichtbreedtes over een populatie huishoudens ^[41]. Het kan ook de gemiddelde prestatiescores van een groep na een taak weergeven ^[42] of de gemiddelde jaarlijkse systeemkosten (ASC) van een algoritme meten ^[43]. Bij het analyseren van enquêtedata geeft het gemiddelde de gemiddelde respons op elk item weer, wat inzicht geeft in de algemene instelling of waardering van deelnemers ^[44]. In de context van data-analyse wordt het gemiddelde gebruikt om ontbrekende waarden te imputeren ^[45] en is het een standaard onderdeel van beschrijvende statistieken ^[46]. Het gemiddelde is echter minder stabiel dan de mediaan bij datasets met veel uitschieters (outliers), wat de mediaan een betere keuze maakt voor centrale schatting in bepaalde situaties, zoals afvalbeheer ^[47].

In bredere wetenschappelijke contexten, zoals de psychiatrie, wordt het gemiddelde gedefinieerd als de som van alle waarden gedeeld door het aantal waarden om de dataset te karakteriseren ^[48]. Zelfs in disciplines als religiewetenschap wordt het gemiddelde gebruikt als een maat voor centrale tendens om bijvoorbeeld de gemiddelde waarden van religieuze twijfel en sociale persoonlijkheidskenmerken te presenteren ^[49].

Kortom, in de wetenschappelijke toepassing is het "gemeen" (gemiddelde) een universeel toegepaste statistische operator die de centrale tendens van een reeks numerieke gegevens kwantificeert door het rekenkundige gemiddelde te verschaffen ^[50]. Het is essentieel voor het samenvatten, interpreteren en vergelijken van data over verschillende onderzoeksgebieden heen ^[51].

Het klassieke concept van 'Gemeen'

Het Nederlandse concept "Gemeen" of "Middelen" vindt zijn oorsprong in de Griekse filosofie, waar het de centrale notie van het "midden" of de "gulden middenweg" aanduidt. Dit midden wordt beschouwd als het ideale evenwicht tussen twee uitersten: een teveel (excess) en een te weinig (defect) ^[52]. Het bereiken van dit midden is echter geen eenvoudige taak; het vereist inzicht en onderscheidingsvermogen om emoties en handelingen juist te sturen ^[53].

In de context van deugdzaamheid vertegenwoordigt dit "midden" de lofwaardige staat van zijn. Bijvoorbeeld, moed wordt gezien als het midden tussen angst en overmoed, waarbij het de balans is tussen deze twee uitersten ^[54]. Evenzo is gematigdheid de balans met betrekking tot genoegens, waarbij excessieve toe-eigening of onthouding vermeden wordt ^[55]. Het concept duidt op de gepaste hoeveelheid of mate van iets die tot positieve resultaten leidt ^[56].

Dit evenwichtspunt is cruciaal in de ethiek; het is de toestand die geprezen wordt en die succesvol is, bepaald door een rationeel principe ^[57]. De middelen zelf zijn de instrumenten of methoden die men kiest om een bepaald doel te bereiken, en over deze middelen wordt beraadslaagd ^[58]. Keuzes betreffende deze middelen moeten vrijwillig en doelgericht zijn ^[59]. Hoewel het concept van het midden algemeen wordt toegepast, ontbreekt voor sommige specifieke deugden, zoals die welke waarheidsgetrouwheid behelzen (in tegenstelling tot opschepperij of valse bescheidenheid), een specifieke benaming ^{[60] [61]}. Het algemene idee blijft echter dat deugdzaamheid neerkomt op het vinden van de juiste maat tussen overdaad en tekortkoming in zowel gevoelens als acties ^{[62] [63]}.