Volume 8 (1886)

SANIL CULTURE AMENT OF INDIA 167 SL
थनं । देवानां गतिनिरुपणं । इन्द्रियद्वारनिरूपणं
कायद्वारनिरूपणं । यागद्वारनिरूपणं ।
तय काम त्यो भवनको वागयोगादिचिभोकथनं । एवं वैक्रियमित्रकाययोगादिषु तत्कथनं ।
पुंवेदविभङ्गकथनं । एवं कौदकीयवेद विभङ्गीकथनं । क्रोध-मान माया लोभादिषु त्रिभङ्गी-
कदनं । मनःपव्ययज्ञानचिभङ्गीकथनं । केवलज्ञानत्रिभङ्गौकथमं । मतियतावधिविभङ्गीकथनं ।
थथ संघमदारकथनं । कथ देशविरति परिहारचारिचादिचिभङ्गौकथनं । चचः शवधि-
चत्तः-यवधि-
केवल दर्शनचिभङ्गकथनं । जायिकापसिकादिचिभङ्गौकथनं । ससंज्ञिचिभङ्गनिरूपणच ।
[thanaṃ | devānāṃ gatinirupaṇaṃ | indriyadvāranirūpaṇaṃ
kāyadvāranirūpaṇaṃ | yāgadvāranirūpaṇaṃ |
taya kāma tyo bhavanako vāgayogādicibhokathanaṃ | evaṃ vaikriyamitrakāyayogādiṣu tatkathanaṃ |
puṃvedavibhaṅgakathanaṃ | evaṃ kaudakīyaveda vibhaṅgīkathanaṃ | krodha-māna māyā lobhādiṣu tribhaṅgī-
kadanaṃ | manaḥpavyayajñānacibhaṅgīkathanaṃ | kevalajñānatribhaṅgaukathamaṃ | matiyatāvadhivibhaṅgīkathanaṃ |
thatha saṃghamadārakathanaṃ | katha deśavirati parihāracāricādicibhaṅgaukathanaṃ | cacaḥ śavadhi-
cattaḥ-yavadhi-
kevala darśanacibhaṅgakathanaṃ | jāyikāpasikādicibhaṅgaukathanaṃ | sasaṃjñicibhaṅganirūpaṇaca |
] No. 2713. जीवविचारप्रकरणम्, वा (जीयवियारो ।) [jīvavicāraprakaraṇam, vā (jīyaviyāro |) ] Substance,
country-made paper, 10 x 5 inches. Folia, 8. Lines, 6 on a page.
Extent, 102 slokas. Character, Nágara. Date, P Place of deposit,
Ajimganj, Ráya Dhanapat Sinh, Bahadur. Appearance, new.
Generally correct. Magadhi.
Verse.
Jiyaviyáro, (Sanskrit) Jivavichara-prakarana. Jain
biology. By Santi Stri.
Beginning. भवगपईचं बोरं नमिषण भवामि यवोहवोत्थं ।
[bhavagapaīcaṃ boraṃ namiṣaṇa bhavāmi yavohavotthaṃ |
] End.
जीवसवं किं चिवि अहभणियं पचरीहिं ॥
जीवा मन्नासंसारियोय तस यावराय संसारी
पुढवि जलजलणवाक वणस्तुद्र थावरा नेया ॥ इत्यादि ।
रसेो जोषविधारो संक्वरूप जाणण देउ ।
संखितो उदरिज रुदाउ सुयसमुद्दाउ |
[jīvasavaṃ kiṃ civi ahabhaṇiyaṃ pacarīhiṃ ||
jīvā mannāsaṃsāriyoya tasa yāvarāya saṃsārī
puḍhavi jalajalaṇavāka vaṇastudra thāvarā neyā || ityādi |
raseो joṣavidhāro saṃkvarūpa jāṇaṇa deu |
saṃkhito udarija rudāu suyasamuddāu |
] Colophon. इति बीजीवविचारप्रकरणं समनं ।
विषयः । तच मुक्तसंसारिमेदेन जीवानां दैविध्यकथनं । कंसारिणेोऽपि स्थावरजङ्गम-
भेदात् द्विविधाः । अथ महो-जल-वहि वाय- वनस्पतीनां स्थावरजोवत्वकथनं । तच स्कटिक-
विक्रम-रव- हरिताल- कनकादिधातु-पाषाणादिरूपः स्वीकायजीवभेदकथनं । एवं मेघ-तुषार
वर्षोपलादिरूपजलकायजोवभेदकथनं । बङ्गार-व्वाला मोर विद्यदादिरूपवेजःकायणीव-
भेदकथनं । कभ्रामक उत्कलिकामण्डलि प्रभृतिरूपवायुकाचजीवभेदकथनं । वनस्पतिकाथाः
साधारण प्रत्येकभेदेन द्विधा । तब निगोदापराभिधानानां साधारण वनस्पतिका यजीवानाम
अनन्तभेद तथा लोकप्रसिया कन्द-विहादिरूप विविधकथनं । कथ पृथिव्यादयः पद्म स्पर्श
रूपकेन्द्रियमुक्तवा इति निरूपणं । एवं शङ्खकमिप्रभ्टतयः अमरसनारूपेन्द्रियकत्वात्
द्वौन्द्रिया इति कथनं । मत्कच-यूह-पिथोलिकाप्रभृतयः सारसनाप्राणेन्द्रिययुक्तलात् चन्द्रिया
इति कथनं । दंशमशकादयः सर्ग-रखना- प्राण श्रवणेन्द्रियत्वात् चतुरिन्द्रिया इति निरू-
[iti bījīvavicāraprakaraṇaṃ samanaṃ |
viṣayaḥ | taca muktasaṃsārimedena jīvānāṃ daividhyakathanaṃ | kaṃsāriṇeो'pi sthāvarajaṅgama-
bhedāt dvividhāḥ | atha maho-jala-vahi vāya- vanaspatīnāṃ sthāvarajovatvakathanaṃ | taca skaṭika-
vikrama-rava- haritāla- kanakādidhātu-pāṣāṇādirūpaḥ svīkāyajīvabhedakathanaṃ | evaṃ megha-tuṣāra
varṣopalādirūpajalakāyajovabhedakathanaṃ | baṅgāra-vvālā mora vidyadādirūpavejaḥkāyaṇīva-
bhedakathanaṃ | kabhrāmaka utkalikāmaṇḍali prabhṛtirūpavāyukācajīvabhedakathanaṃ | vanaspatikāthāḥ
sādhāraṇa pratyekabhedena dvidhā | taba nigodāparābhidhānānāṃ sādhāraṇa vanaspatikā yajīvānāma
anantabheda tathā lokaprasiyā kanda-vihādirūpa vividhakathanaṃ | katha pṛthivyādayaḥ padma sparśa
rūpakendriyamuktavā iti nirūpaṇaṃ | evaṃ śaṅkhakamiprabhṭatayaḥ amarasanārūpendriyakatvāt
dvaundriyā iti kathanaṃ | matkaca-yūha-pitholikāprabhṛtayaḥ sārasanāprāṇendriyayuktalāt candriyā
iti kathanaṃ | daṃśamaśakādayaḥ sarga-rakhanā- prāṇa śravaṇendriyatvāt caturindriyā iti nirū-
]