Essay name: Notices of Sanskrit Manuscripts
Author: Rajendralala Mitra
These pages represent a detailed description of Sanskrit manuscripts housed in various libraries and collections around the world. Each notice typically includes the physical characteristics, provenance, script, and sometimes even summaries of the content of the Sanskrit manuscripts. The collection helps preserve and make accessible the vast heritage of Indian literary and philosophical traditions contained within these manuscripts.
Volume 9 (1888)
145 (of 409)
External source: Shodhganga (Repository of Indian theses)
Download the PDF file of the original publication
मनभवन्तः [manabhavantaḥ ] 109 सरसा सहृदया जगति दुर्लभा इति मन्वानः स्वयमेम स्वौयनाटक संविधानले गं
राक्षसवचनव्याजेन प्रस्तौति स्म ।
कार्य्योपक्षेपमादौ तनुमपि रचयंस्तस्य विस्तारमिच्छन्
बौजानां गर्भितानां फलमतिगहनं गूढमुद्भेदयंश्च ।
कुर्ध्वन् बुद्ध्याविमर्शप्रसृतमपि पुनः संहरन् कार्य्यजातं
कतैा वा नाटकानामिममनुभवति लेशमस्मद्विधो वा ॥
एवं नाटकीय [sarasā sahṛdayā jagati durlabhā iti manvānaḥ svayamema svauyanāṭaka saṃvidhānale gaṃ
rākṣasavacanavyājena prastauti sma |
kāryyopakṣepamādau tanumapi racayaṃstasya vistāramicchan
baujānāṃ garbhitānāṃ phalamatigahanaṃ gūḍhamudbhedayaṃśca |
kurdhvan buddhyāvimarśaprasṛtamapi punaḥ saṃharan kāryyajātaṃ
kataiा vā nāṭakānāmimamanubhavati leśamasmadvidho vā ||
evaṃ nāṭakīya ] + + नः षष्ट्याङ्गलक्षणानसरणकविहृदयाभिमतार्थाविष्करण प्रयासो-
ऽपि व्याख्यातुरनुमोदयितव्यः सहृदयैरिति प्रार्थयामः ॥
कत्तैतन्नाटकस्याद्भुतरसविलसत् संविधानप्रवीणः क्लेगं चाणक्यनीतो वहुविध मतनोज्ञक्ष-
णाद्यैर्वचोभिः। तत्तद्भक्ष्ये तदङ्गानुसरण विविधक्लेगमस्मद्विघानां राजश्रोत्रग्रम्बकाय्यानुमतिसु-
विहितं वौक्ष्य तुष्यन्तु सन्तः ॥
विषयः । विशाखदत्तप्रणीतमुद्राराक्षस्य व्याख्यानं । तत्र प्रथमतः संक्षेपात् पद्येन एतन्ना-
टकौयेतिवृत्तकौर्त्तनञ्च ।
[naḥ ṣaṣṭyāṅgalakṣaṇānasaraṇakavihṛdayābhimatārthāviṣkaraṇa prayāso-
'pi vyākhyāturanumodayitavyaḥ sahṛdayairiti prārthayāmaḥ ||
kattaitannāṭakasyādbhutarasavilasat saṃvidhānapravīṇaḥ klegaṃ cāṇakyanīto vahuvidha matanojñakṣa-
ṇādyairvacobhiḥ| tattadbhakṣye tadaṅgānusaraṇa vividhaklegamasmadvighānāṃ rājaśrotragrambakāyyānumatisu-
vihitaṃ vaukṣya tuṣyantu santaḥ ||
viṣayaḥ | viśākhadattapraṇītamudrārākṣasya vyākhyānaṃ | tatra prathamataḥ saṃkṣepāt padyena etannā-
ṭakauyetivṛttakaurttanañca |
] No. 3009. ज्ञानदीपिका | [jñānadīpikā | ] Substance, country-made yellow paper,
13 × 47 inches. Folia, 42. Lines, 11 on a page. Extent, 5,605 slokas.
Character, Bengali. Date, ? Place of deposit, Singura, Zillá Vírabhüma,
Pratápachandra Bhattáchárya. Appearance, fresh. Prose. Correct.
A gloss
Jnána-dípiká ALIAS Mahábháratatátparya-tíká.
on the Mahábhárata. By Devabodha. The codex contains only the
Aranyaka-parva.
Beginning श्रीभर्त्तुः पादशाखानखतुहिनकराः पञ्च पान्तु चिलेोकीं
[śrībharttuḥ pādaśākhānakhatuhinakarāḥ pañca pāntu cileोkīṃ
] + श्यद्दैत्येन्द्रकान्तावदनकमलिनौ [śyaddaityendrakāntāvadanakamalinau ] + +नं मुद्रयन्तः ।
यैर्मन्ये सैंहिकेयः खरशिशिरकरग्रासवैरं स्मरद्भि-
।
र्ग्रस्तः पीयूषधाम्नः शरणगततया भाति लक्ष्मच्छलेन ॥
उत्तङ्ग (उत्सन्नः) त्रिजगन्मोहो यद्राङ्मय हुताशने ।
पारेतमःप्रकाशाय तस्मै द्वीपभवे नमः ॥
अरण्ये देवबोधस्य वाङ्महौषधिव [naṃ mudrayantaḥ |
yairmanye saiṃhikeyaḥ kharaśiśirakaragrāsavairaṃ smaradbhi-
|
rgrastaḥ pīyūṣadhāmnaḥ śaraṇagatatayā bhāti lakṣmacchalena ||
uttaṅga (utsannaḥ) trijaganmoho yadrāṅmaya hutāśane |
pāretamaḥprakāśāya tasmai dvīpabhave namaḥ ||
araṇye devabodhasya vāṅmahauṣadhiva ] + यःः
जयन्ति सहजोद्योतदशिताव्यक्तभूमयः ॥
वनवासप्रतिज्ञासत्यपालनं तौर्थयात्रा इन्द्रादिलोकपालेभ्यः शिवाच्च दिव्यास्त्रप्राप्तिः भ
[yaḥḥ
jayanti sahajodyotadaśitāvyaktabhūmayaḥ ||
vanavāsapratijñāsatyapālanaṃ taurthayātrā indrādilokapālebhyaḥ śivācca divyāstraprāptiḥ bha
]
