Canons of Orissan Architecture

by R. Chatterjee | 1932 | 42,803 words

This book deals with Orissan Architecture as gleaned from the Bhubanapradipa manuscripts. It examines the intricacies of Indian architectural science, focusing particularly on the traditional architectural principles of Orissa. Various other manuscripts, primarily from Puri and Cuttack districts, have also been taken into account, providing insight...

 

Appendix 2 - Sanskrit text of the Bhubanapradipa (restored)

Warning! Page nr. 301 has not been proofread. Click the page link to verify the generated OCR text with the original PDF.

APPENDIX B : An attempt at the restoration of the text of Bhubanapradipa.* rsiruvaca ranarna brahmabhumih raktavarna ca ksatriya | pitavarna bhavedvesya sudra ca krsnavarnika | kasaya brahmanabhumih ksatriya pitaka tatha | amlam ca vaisyajatinam sudranam madhukam tatha || ajyagandhe bhavedbrahmi rajogandhena ksatriya | ksaragandhe bhavedvesya sudraca visthagandhika || gandhahina yada bhumih [ yo cinanti vido me ? ] bhramayettu halantatah tilakam parivapayet || triratre brahmanabhumih ksatriyacaturayatih | pancaratre bhavedvesya sasthe sudrani eva ca | brahmanasya catubhumih ksatriyasya trayi smrta | vaisyasya dvayamasrayah sudrasyaika prakirtita || brahmanasya yada bhumim ksatriyah priyamicchati | sa tato nidhanam yati yamagatih " 11 * My thanks are due to Profs. Probodh Chandra Bagchi and Priyaranjan Sen for considerable help rendered in connection with the present reconstruction, 1.

Warning! Page nr. 302 has not been proofread. Click the page link to verify the generated OCR text with the original PDF.

RESTORATION OF BHUBANAPRADIPA ksatriyasya yada bhumim vaisyah svapriyamicchati | sa tatra nidhanam yati girih vajrahata iva | vaisyakham yada bhumim sudrasca priyamicchati | sa tato nidhanam yati girih vajahata iva || V. atah param pravaksyami grhakaryyamasamsayam | yadi kulam subham vahet tada bhuvanama caret || ayatam caturasrantu vrttam bhadrasanam tatha | cakram visamabahusyat trikonam sakatakrti || dandam ca pranavamurtti grhadam [?] vyajanam tatha | kurmaprstham dhanurjyayam suryacakrantu sodasa || VI. ayate sarvvasiddhisca caturasram dhanagamah | bhadrasanam krtarthaya vrtte putravivarddhanam || cakre daridrayarogabhca [ sokam visamabahuke ] | rajabhayam trikone syat sakate va dhanaksayah || pasudandi tatha dandam pranave netranasanam | arthanaso vrhannrpe na sahanti grhe bhayyah || vyajane vidyanasana ' kumrmena dhanapidanam | surye dhanaksayam vida cape caurabhayam bhavet || . VII. sutrapatam pravaksyami subhastambha [sya dharane ? ] | sutrasya chedanad dhruvam maranam yati manavah || sutravistaryamanena sankhasabdo yada bhavet | devabhumirbhavet tasya manavo varjayet sada || sutra vistaryyamanena mahavato bhavet yadi | varjayetadrsi bhumim vatahato bhavet tada || sutravistaryyamanena silaghato yada bhumau | varjayet tadrsim bhumim bhimo naso bhavet tada || B 195

Warning! Page nr. 303 has not been proofread. Click the page link to verify the generated OCR text with the original PDF.

196 ORISSAN ARCHITECTURE sutravistaryyamanena uttare gavahah [ ? ] srute | visrsta sri tada bhumih varjayet tam " sutravistaryyamanena mahasabdah (1) sruyate yadi | devabhumim vijaniya manusyastatra varjayet || sutravistaryyamanena manavasabdah (1) sruyate yadi | varjjayet tadrsim bhumim maranam tatra niscayam || sutravistaryyamanena gitasabdah sruto yadi | esa bhumih kuberasya dhanadhanyabahuputrika || sutravistaryyamanena dahanam yadi drsyate | vajrjayet tadrsim bhumim desam tam parivarjayet || sutravistaryyamanena manuse rodite yadi | sutra vistaryamanena svanabhih rudite yadi | sutravistaryyamanena mundamundi yadi bhavet | mundastatra vijaniyat neksate vastulaksanam || sutraprasaryyamanena mahavrstih bhavet yadi | dhanyadhanyam bhaved vastu sulaksanam bhavet tada || || ... VIII. vamena sayate nagah pancasakotimayatah | ananta iti vyakhyatah prthivi jayate sada || bhadrasvinakartikesu siro nagasya purvake | daksine udarascaiva prsthatascaiva uttaram || 11

Warning! Page nr. 304 has not been proofread. Click the page link to verify the generated OCR text with the original PDF.

1. RESTORATION OF BHUBANA-PRADIPA pascime svapucchasthitam agnaye sarvvalangulam | tribhirmasaih suniscalam ... margasire pusyamaghe siro nagasya daksine | pascime udarascaiva prsthatascaiva purvakam || 11 uttarena pucchaghatam nairrte sarvvalangulam | phalgune caitra vaisakhe siro nagasya pascime || uttare udarascaiva prsthatascaiva daksinam | purvvasyaiko yada pucchah vayavye sthitalangulam || jesthasa sravanesu siro nagasya uttare | parsve tu uttarascaiva prsthatascaiva pascimam || daksine tu yada puccham isane sarvvalangalam | tribhih masaih suniscalam ...|| IX. ahidharo mahiraja nitya 'bhramanti | calitacaranadine astatribhih gatabhva (1) || dipahataparisamkhya calati ekapadena | tribhih tribhih tribhih masaih- || X. grhasya yatah hastasca caturasram bhaved yada | nagastatra pramanabhva prsthato langule mukhe || nagasyete yatra hastabhva bhagastasya karayet tatha | bhagasyata ( ? ) talameko sirasa dvigunam tada || talameko phanabhagah dvitalam hrdayastatha | tritalamudarascaiva catustalam nabhidesake || hrdaye pancatala pathatalabhva janujanghane | saptatalam [ katidese ? ] pucche tu casta meva ca || XI. daraputrapranaso bhavati ca khanane masvake nagarasah | srih sampattih prabhutvam yadi hrdi jathare sarvvabhogah rupetah || 197

Warning! Page nr. 305 has not been proofread. Click the page link to verify the generated OCR text with the original PDF.

198 ORISSAN ARCHITECTURE janvoh dorghapravaso ksayamapi jaghane pucchadese ca mrtyu | nabhau ksinam tvarateratisayasubhado guhyadese ca roge || XIII. caitre ca vyadhirayati vaisakhe dhanasampadah | jyesthe pasucauryyasva asadha़े pasunasanam || sravane bahuhanica bhadrave hani roginah | asvine jana nasyanti karttike dhanalabhakah || margasire bahudhanam paudhe ca taskara bhavet | maghe bahusokasca phalgune bahuputrakam || XIV. suklapakse bhavet saukhyam krsnena taskaro bhavet | rasih kleso daridrayanca bhaskarah subhadayakah | XV. agnibhayah raviputre budhagurusukravarena grhakayryani karayet | pancamoccatanam tada || caurabhayo dasamyaca ekadasyam nrpabhayah | || amayam vai patinasah bhayryanasastu paurnamasyam [?] navamim parivarjayet nanda ardhaksayam yatu [?] bhadrarddha parivarjayet XX. dirghamayatahastanca pratihastena gunayet | astabhirharayet pinda seso bandhasya ucyate || XXII dhvaje devagrham kuryyat dhumrana homasalikam | simhena sridharam caiva sunena kutasalikam || ʿmr

Warning! Page nr. 306 has not been proofread. Click the page link to verify the generated OCR text with the original PDF.

RESTORATION OF TEXT vrsenantahpuram (?) kuryyat kharena asvasalikam | gaje ratnagharam kuryyat dhvase (na) sastrasalikam || XXIII. dhvajena pascimam dvaram uttare simhameva ca | purvvadvare vrsascaiva daksine gaja eva ca || dhvanksena nairrtam dvaram dhvajena vayavastatha | isane svanaputrasca khare ca dvaramagneyam || XXIV. astabhirharate pindam rksabhagena harayet | sesamamsam vijaniyat asvinyadikramena ca || XXV. astabhirgunyate pindam sastibhagena harayet | sesamamsam vijaniyat tato jivanamucyate | jivanasya devahari " +45 ucyate | jivanasya pancaharirtadesam (1) mrtyu rucyate | prthivi apa akasa vayusteja stathaivaca [?] || XXVI. ksam caturgunam kuryyat navabhagena karayet | sesamamsam vijaniyat taskaradi jnatam budhaih || rksam vayuh haret caiva seso nagasca ucyate | XXVII. ananto vasukiscaiva taksakah karkatastatha || sankho kulikah paca mahapadma naga astate | 1 199 ... XXXI. dhanuschatrapatakadidarsane priyate yada | prasadabhavane drstam ayate srisamacaret || : kridanti balaka yatra svami tatra mane sthitah | tatra krtam vijanithah namaskaram kadacana [1] ||

Warning! Page nr. 307 has not been proofread. Click the page link to verify the generated OCR text with the original PDF.

200 ORISSAN ARCHITECTURE XXXII. dharmadhammam vijaniyat tatra kalena siddhayati | subhasubhavarakani sistadustani karmani || sarvvalaksanasampurna sarvabharana - bhusitam | divyavasana paridhavya [?] subhastatra na samsayah || XXXIII. dadhidugdhayavadhanyam sarkaram tandulam tatha | sriphalam vadarascaiva candanam vasayugmakam || alamkrtam dhupadipam aksatapurnakumbhakam | rasayavatilapuspam etakam sankhaliड़ीm (1) || XXXIV kastha ista tanusana (?) casthi ... XXXV. bhutani raksasascaiva ye ca tistanti khecarah | te sarvve pratigacchantu vastu grhavarakam subham || bahumule khanet bhumim vasturastu catuddasa | tatra sadhye sthita laksmih bahuksata balaksata sumedha supathapriya | amrtamukhi sumati sugandhi kalanemika || stambha stambha mahastambha carucamaradaivatam | isane arddhakupite sthira bhavantu sarvvada || dhanaputra kalatrabhva yavat candrarka medini | svabhave caccala devi mamagrhe sthira bhava || vasumati dehi sthana sarvvadravya susobhanam | grhnati sankhali svami ayate subhadayake || ... || XXXVII yatra pisunavrksastu dalidalimba kesarah | pumnagah saralascaiva narikelah priyangamah || masidanavrksagra ksatrikaraksata 'candrika | jugadi jambukacaiva navadha kusacambika ||

Warning! Page nr. 308 has not been proofread. Click the page link to verify the generated OCR text with the original PDF.

Pal RESTORATION OF TEXT naranga sriphalamcaiva pramukhi matrbhumisu | ameca valikanena " kantaki srimuli caiba amalan parivarjayet varjayet purvvanasvatthan palasani ca daksine | sadanam pascime roge udumbaramathottare | isane raktapuspabca agnaye ksirini tatha | nairte kantaki caiva vayabe simulastatha | asvatthasyaiva daridrya ' slaksabhi ryogamadiset | sesa dvasavathavani (?) dhanahani bhandare abhisaya rajapuspathva ksiralisu sutabhayam katuke ristabhayasca grhabhedakah simule capratibhi purni vai XXXIX. yena suta maharana vibhagam tu karayet yatra konam vikonam ca vidito sutradharena | visvakarmovaca | silpilaksana vicchedam srnu me rsi uttamam | 1 acarakarma svastikam " 1 nanasilpi pramananca prasadah nrpa bhavana | tatah karmma pramananca sutradharasca karayet || hinacayyam na kurvita hinasilpi na karayet tatra karma viphalantu yatha pumso napumsakah | arthahinah yatha silpi prahahinastathaiva ca | yatra sutram maharaja vikona konasodhitam | evam karmah yatra konam vikonabhva viditam sutradharena | arthahanih prajapida nityaduhkham samacaret || 201 .

Warning! Page nr. 309 has not been proofread. Click the page link to verify the generated OCR text with the original PDF.

202 ORISSAN ARCHITECTURE arthahanau nrpanasah vyarthahina tu ya kriya | ......sulavyadhi maranam dhruvam || balahine mahadosah rajyarastrakulaksayah | . sastrahine tu na kuryyat karttavya sastradrstitah || dravyahinayajamanasya mantrahinastu [ brahmanah ] | siripalaksanahinasya na pratistha samo ripuh || XLI. sravato'pi vajrjayet kathite kale grhe sah | dhruvam mrtyu vinirddiset dipadhupasata janmane [ ? ] || aagrat silpiva sravadivapaplavayah | "drsyate purvvadrklave | arthalabhamanu nrpah daksine tu prajahanih | daridrya duhkhapidanam na krtam grhakarmani | kajani khamiplavate | XLIV. ucanicam na karttavyam karttavya uccasthanayah || arrar visamasamketah karttavya nisikalpah ( 1 ) | padena trikonavyapi divyagula kalpitam ( ? ) | khatam bhajate uddasam yena bhago vivarjitah || vyathava jalapramanena prasadadosa bhavet | khatama jalapramano sakala dosa vivarjite (1) || XLV. pana prahagunitani evam kosthi caturimgani | digasutra pariyatnatah silasthanam prakalpitam || nava saptama pancamena silalaksanam vihitam | ekasila ekanane uttama kane caste ( 1 ) | sokasila mekasila sila bhuvanapratrati || ""

Warning! Page nr. 310 has not been proofread. Click the page link to verify the generated OCR text with the original PDF.

RESTORATION OF BHUBANAPRADIPA XLVI. solopujavidhanam | muniruvaca | srnu mune vidhimekam rudrana yattu kalpitam | ayamascatustalena taladvayena vistarah || bahulyamekatalena purvakaryani kriyate | sarvaghatavidhanesu siladosavivarjitah || arthahanih nrpanasaya arthahona tu sa kriya | bubhuje satru pidam tu sulavyadhimaranam dhruvam || yatra konam trikonanca viditam sutradharena | arthahanih prajapida nityaduhkham samacaret || pistabhede bhavenmrtyuh gamabhede daridrata | bhadrabhede bhavet rogi yat satyam brahmavadati || XLVIII. asvamedhe satasahasrani vajapeyasatani ca | tattulyana prasadakirtih yo nirmati sukhapradam || XLIX. ganesaya namah | iti naimisaranye bhuvanapradipe visvakarma- munisamvade prasadalaksanam | L. LII. brahmajatih navarathena ksatriyah saptabhistatha | vaisyah pacarathe stribhih sudra eka eva ca || brahmajatiprasadena kriya [ ca ] yadi kalpyate | govindamukharavindam brahmasthane bhavettena || padmanama yayapista simhasvapi vidhiyate | bhadravedi kumbhakhyatah susthirakhura kumbho bhavet || parijana capistam navame kupista ca | simhasane sipistam sugloka nivaranam || konasandhisamakirna pancabhage ........ vidhikrama vinasavi simha pistam vidhiyate || khurapiste tu sakara prasada susuve dvija | 203

Warning! Page nr. 311 has not been proofread. Click the page link to verify the generated OCR text with the original PDF.

204 XVLII padabhi XC. ORISSAN ARCHITECTURE khurasah vedabhagena vedabhagena kumbhaka | vasantamekabhagena mekabhagena muculi || mahamerumandare caiva kailaso bhadra ko 'pyasau | dividanah kesari ca srivatsonandovarddhanam || citrakutah suvarnakutasca padmasilam kirtidusanam | ratnapundaram dram ksetrabhusanam sa dopam || sarvangamundararucetra medinivijayam tatha | sritaru nicasa caiva mulasri srivatsamapi || hamsivadanyakhyate garuड़laghuvimanam | astasri padmakaracca kalpataruh runalaye [1] kailasanamanam yantram ratnasara laghusekah Hraat nagari caiva kosolo virati tatha | praksatu samakhyata vasantasca sugalayah || caturaste krte ksetra indrabhayavivajrjite | dvatrimsabhaga asana navarathena bhusita || kanikakanika bhago dvatrimsamamsam karayet | kainyasam netrabhagena anuratho netrabhagena | pariratho vanamite upastho bhaga madrakam || madhyastha mahanyasanam | uparita munotrata | vadanta saptamunayo visvakammaprasada || |] atha kailasa bhagah | kelasabhaga masta dvavimsatih | kone kone varsa karayet | kailaso vasubhagena || anuratham tadaddha paristho netramamanam | uparatho vanabhagena

Warning! Page nr. 312 has not been proofread. Click the page link to verify the generated OCR text with the original PDF.

A RESTORATION OF BHUBANA-PRADIPA madhyaratho vanadvayam kailasabhagasthapanam || prthivyam merusada vyasavamanga karayet || caturasre krteksetre prasadamvavetrantana | (?) gorathamekamarddhanca uparatho vanabhagakam | pariratho ruparka tatha | goratho rtubhagena prasadonatrarathena nivadabhagah samaptah || (1) caturakhe suddhaksetre va suramavibhajite | konascaiva rasamsena stambhamatramekamagena || devamse kanika bhavet prasadastu citrakutah | prasadah saptabhiratra citrakutah samapyate || caturasre krtaksetre pancadasa bhagana karayet | gorathah dvibhagena akase upastho sthitah | anurathah pancadasabhagastu astadasa konapindaka | kramadi karayet | bhumika kramata sarvva || ( ? ) kamanam anurathasyaiva caturbhih konani sobhitam || prasadah ksatribhusanam saptabhih yah samyutah || mandarabhagah sastha vimsatih kailasascatumhari | netrah parigtho bhavet | anurathastuh samanyam | ( ? madhyasthah parimane rasabhagena karayet | rathamadhe katasanam saptarathacca karayet | mrtu vidhih krte ksetre netramamsam gorathe | *** 205

Warning! Page nr. 313 has not been proofread. Click the page link to verify the generated OCR text with the original PDF.

206 ORISSAN ARCHITECTURE caturasre krteksetre addhah bhagah vivarjitah kanyasa dvayabhagena pancabhiratheh samyuktah | samabhagena kalpitah vrsabhah prasadah samaptah || caturasre krtaksetre va subhagavibhajite . gorathamekabhagena ekarddhamanugtham bhavet || kanikamekamaddham sthana prasada dvipadma krtam maidhyam ksetre tada rarstu tatrakala vevastana (?) XCVI. goratham tu gunamsega arddhamupagyo bhavet || uparatho vedamna anugdho yugmabhagah | kundapinda digothake (?) uparayo bhavet || upagtho vasubhagena caturddhantu anurathah | konapindam adhikrtam catuhsastih sikharani || yasya dese prasade ca rajalam tu kalam bhavet || suta yatra madhyasthane caturdasavetam dvibhagastu anugthe madhyam rasasana | kesaribhaga caturdasa rtukasam konapindaka || (?) khug kumbhajangha syat avadhya na varandaka | ubhaya bharaakinti vicitram karmabhasinam | dvipasah sikharah syat caturddiksu samantatah | prasadah nalinobhadrah vaisnava viprapriyo bhavet | XCVII. dravida badabhistatha tribhih ra samyukta tu XCVIII. toranabhagam pravaksyami ya bhagena vidyate | ayamatrayabhagena vistarascaturvidhikrame || mova sangatabhagena vanena goloka tatha | palaka mahabhagena visabhagena modita || padacca khurabhagena netrabhagah janga tatha | bhadrarudrabhagena malabhagena mahah syat ||

Let's grow together!

I humbly request your help to keep doing what I do best: provide the world with unbiased sources, definitions and images. Your donation direclty influences the quality and quantity of knowledge, wisdom and spiritual insight the world is exposed to.

Let's make the world a better place together!