Yoga Vasistha [sanskrit]

223,437 words | ISBN-10: 8171101519

The Sanskrit edition of the Yoga-vasistha including English translation and grammatical analysis. The Yogavasistha is a Hindu spiritual text written by Valmiki (who also authored the Ramayana) dealing with the philosophical topics from the Advaita-vedanta school. Chronologically it precedes the Ramayana.

Chapter CII

śrīvasiṣṭha uvāca |
svasaṃkalpavaśānmūḍho mohameti na paṇḍitaḥ |
akṣaye kṣayasaṃkalpānmuhyate śiśureva hi || 1 ||
[Analyze grammar]

śrīrāma uvāca |
ko'sau saṃkalpitaḥ kena kṣayo brahmavidāṃ vara |
asataiva mahāmohaṃ yenādāttatsadaiva hi || 2 ||
[Analyze grammar]

śrīvasiṣṭha uvāca |
asatā bhūtasaṃghena kṣayo'haṃkāranāmadhṛk |
vetālaḥ śiśuneveha mithyaiva parikalpitaḥ || 3 ||
[Analyze grammar]

ekasminneva sarvasminsthite paramavastuni |
kutaḥ ko'yamahaṃ nāma kathaṃ nāma kiloditaḥ || 4 ||
[Analyze grammar]

vastuto nāstyahaṃkāraḥ paramātmanyabhedini |
asamyagdarśanānmārgīsarittīvrātape yathā || 5 ||
[Analyze grammar]

manomaṇimahārambhaḥ saṃsāra iti lakṣyate |
ātmanātmānamāśritya sphuratyantaryathāmbhasā || 6 ||
[Analyze grammar]

asamyagdarśanaṃ tena tyaja rāma nirāśrayam |
sāśrayaṃ satyamānandi samyagdarśanamāśraya || 7 ||
[Analyze grammar]

dhiyā vicāradharmiṇyā mohasaṃrambhahīnayā |
vicārayādhunā satyamasatyaṃ saṃparityaja || 8 ||
[Analyze grammar]

abaddho baddha ityuktvā kiṃ śocasi mudhaiva hi |
anantasyātmatattvasya kiṃ kathaṃ kena badhyate || 9 ||
[Analyze grammar]

nānā'nānātvakalanā tvavibhinnamahātmani |
sarvasminbrahmatattve'sminkiṃ baddhaṃ kiṃ vimucyate || 10 ||
[Analyze grammar]

anārto'pyārtimānbhāti cchinne'ṅge kiṃca tāmyati |
bhedābhedavikārārtiḥ kācinnātmani vidyate || 11 ||
[Analyze grammar]

dehe naṣṭe kṣate kṣīṇe kātmanaḥ kṣatirāgatā |
bhastrāyāṃ paridagdhāyāṃ bhastrāpūro na naśyati || 12 ||
[Analyze grammar]

dehaḥ patatu vodetu kā naḥ kṣatirupasthitā |
ko naṣṭaḥ prakṣate puṣpe āmodo vyomasaṃśrayaḥ || 13 ||
[Analyze grammar]

āpatantu vapuḥpadme sukhaduḥkhahimaśriyaḥ |
ākāśoḍuyanālīnāṃ kā naḥ kṣatirupasthitā || 14 ||
[Analyze grammar]

dehaḥ patatu vodetu yātu vā gaganāntaram |
tadvilakṣaṇarūpasya kāsau bhavati me kṣatiḥ || 15 ||
[Analyze grammar]

yathā payodamarutoryathā ṣaṭpadapadmayoḥ |
tathā rāghava saṃbandhastvaccharīratvadātmanoḥ || 16 ||
[Analyze grammar]

mano rāma śarīraṃ hi jagataḥ sakalasya ca |
ādyā śaktiścidadhyātmā na naśyati kadācana || 17 ||
[Analyze grammar]

yo'sāvātmā mahāprājña na naśyati na gacchati |
na naśyati kadācicca kiṃ mudhā paritapyase || 18 ||
[Analyze grammar]

viśīrṇe'bhre yathā vātaḥ śuṣke'bje ṣaṭpado yathā |
yātyanantapadaṃ vyoma tathātmā dehasaṃkṣaye || 19 ||
[Analyze grammar]

saṃsāre'sminviharato mano'pi hi na naśyati |
jñānāgninā vinā jantorātmanāśe tu kā kathā || 20 ||
[Analyze grammar]

yaḥ kuṇḍavadaranyāyo yo ghaṭākāśayoḥ kramaḥ |
sthitirdehātmanoḥ saiva savināśāvināśayoḥ || 21 ||
[Analyze grammar]

badaraṃ hastamāyāti yathā sphuṭati kuṇḍake |
ātmā gaganamāyāti tathā calati dehake || 22 ||
[Analyze grammar]

kumbhe gacchatyakumbhatvaṃ kumbhākāśo yathāmbare |
tiṣṭhatyevamayaṃ kṣīṇe dehe dehī nirāmayaḥ || 23 ||
[Analyze grammar]

manodeho hi jantūnāṃ deśakālatirohitaḥ |
muhurmṛtipaṭācchannaḥ śaṭhe kiṃ paridevanā || 24 ||
[Analyze grammar]

deśakālatirodhāne mūḍho'pi maraṇe naraḥ |
kiṃ bibheti mahābāho neha paśyati kaścana || 25 ||
[Analyze grammar]

atastvaṃ vāsanāṃ rāma mithyaivāhamiti sthitām |
tyaja pakṣīśvaro vyomagamanotka ivāṇḍakam || 26 ||
[Analyze grammar]

eṣā hi mānasī śaktiriṣṭāniṣṭanibandhanī |
anayaiva mudhā bhrāntyā svapnavatparikalpanā || 27 ||
[Analyze grammar]

avidyaiṣā durantaiṣā duḥkhāyaiṣā vivardhate |
 aparijñāyamānaiṣā tanotīdamasanmayam || 28 ||
[Analyze grammar]

eṣā tucchavadākāśaṃ tuṣāramalinaṃ yathā |
paripaśyati vibhrāntā svarūpasya svabhāvataḥ || 29 ||
[Analyze grammar]

asadevedamārambhamantharaṃ sadivotthitam |
 kalpitaṃ jagadābhogi dīrghasvapna ivaitayā || 30 ||
[Analyze grammar]

bhāvanāmātra evāsyāḥ svarūpaṃ kartṛtāṃ gatam |
jagannāmāvilaṃ cakṣurvyomni bimbarucāmiva || 31 ||
[Analyze grammar]

layamasyāḥ svarūpaṃ tvaṃ naya rāma vicāraṇāt |
yathā himaśilāyāstu tapanāddivasādhipaḥ || 32 ||
[Analyze grammar]

himābhāvārthino'rkasya svodayenepsitaṃ yathā |
siddhyatyevaṃ vicāreṇa manonāśārthino'rthitam || 33 ||
[Analyze grammar]

avidyā'saṃprabuddhā hi vitatānarthadurgamā |
nānendrajālakalanāṃ śambaro hema varṣati || 34 ||
[Analyze grammar]

svavināśakriyāṃ caitāṃ mana eva karotyalam |
mano hyātmavadhaṃ nāma nāṭakaṃ parinṛtyati || 35 ||
[Analyze grammar]

ātmānamīkṣate cetaḥ svavināśāya kevalam |
nahi jānāti durbuddhirvināśaṃ pratyupasthitam || 36 ||
[Analyze grammar]

svayaṃ saṃkalpamātreṇa svavināśadṛśāmidam |
manaḥ saṃsādhayatyāśu kleśo nātropayujyate || 37 ||
[Analyze grammar]

svasaṃkalpavikalpāṃśaṃ vivekopahitaṃ manaḥ |
saṃtyajya rūpamābhogi karotyātmāvabodhanam || 38 ||
[Analyze grammar]

mahodayo manonāśo mahocchedasya tūdayaḥ |
manonāśe prayatnaṃ tvaṃ kuru mā manaso jave || 39 ||
[Analyze grammar]

aviralasukhaduḥkhavṛkṣakhaṇḍe viṣamakṛtāntamahorage vane'smin |
prabhuridamakhile vivekahīnaṃ subhaga mano mahadāpadekahetuḥ || 40 ||
[Analyze grammar]

ityuktavatyatha munau divaso jagāma sāyaṃtanāya vidhaye'stamino jagāma |
snātuṃ sabhā kṛtanamaskaraṇā jagāma śyāmākṣaye ravikaraiśca sahājagāma || 41 ||
[Analyze grammar]

Other editions:

Also see the following editions of the Sanskrit text or (alternative) English translations of the Yoga Vasistha Chapter CII

Cover of edition (1891)

Yoga Vasistha English (four volumes)
by Vihari-Lala Mitra (1891)

Buy now!
Cover of Gujarati edition

Yoga Vasistha Maha Ramayana (Gujarati)
by Sahitya Sangam, Allahabad (0)

[યોગ વસિષ્ઠએ] 9788192776460.

Buy now!
Cover of edition (2019)

Vasishtha Rama Samvadam (Telugu)
by Ramakrishna Math, Hyderabad (2019)

Set of 4 Volumes; 9789383972142.

Buy now!
Cover of edition (2009)

The Yogavasistha (Hindi translation)
by Khemraj Shrikrishnadass (2009)

Set of 2 Volumes; Khemraj Edition.

Buy now!
Let's grow together!

I humbly request your help to keep doing what I do best: provide the world with unbiased sources, definitions and images. Your donation direclty influences the quality and quantity of knowledge, wisdom and spiritual insight the world is exposed to.

Let's make the world a better place together!

Like what you read? Help to become even better: