Samarangana-sutradhara [sanskrit]

61,230 words | ISBN-10: 8171103022

The Sanskrit edition of the Samarangana Sutradhara including grammatical analysis. The Samarangana Sutradhara is an encyclopedic work on classical Indian architecture (Vastu Shastra). Alternative titles: Samaranganasutradhara, Samarāṅgaṇa Sūtradhāra (समराङ्गण सूत्रधार), Samarāṅgaṇasūtradhāra (समराङ्गणसूत्रधार).

Chapter 44: sthapati-lakṣaṇa

samarāṅgaṇasūtradhāra adhyāyasūcī |
atha sthapatilakṣaṇaṃ nāma catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ |
sthāpatyamucyate'smābhiridānīṃ prakramāgatam |
jñātena yena jñāyante sthapatīnāṃ guṇāguṇāḥ || 1 ||
[Analyze grammar]

śāstraṃ karma tathā prajñā śīlaṃ ca kriyayānvitam |
lakṣyalakṣaṇayuktārthaśāstraniṣṭho naro bhavet || 2 ||
[Analyze grammar]

sāmudraṃ gaṇitaṃ caiva jyotiṣaṃ chanda eva ca |
sirājñānaṃ tathā śilpaṃ yantrakarmavidhistathā || 3 ||
[Analyze grammar]

etānyaṅgāni jānīyādvāstuśāstrasya buddhimān |
śāsrānusāreṇābhyudya lakṣaṇāni ca lakṣayet || 4 ||
[Analyze grammar]

prasiddhaśāstradṛṣṭāntairvāstujñānaṃ prasādhayet |
vāstunaḥ sasirāvaṃśairmarmavedhaiḥ suniścitaiḥ || 5 ||
[Analyze grammar]

vāstudvārakṣaṇān bhūyaḥ sarvān jānāti śāstrataḥ |
yastu śāstramavijñāya prayoktā sthapatirbhavet || 6 ||
[Analyze grammar]

hantavyaḥ sa svayaṃ rājñā mṛtyuvadrā jahiṃsakaḥ |
mithyājñānādahaṅkārī śāstre caivākṛtaśramaḥ || 7 ||
[Analyze grammar]

akālamṛtyurlokasya vicaredvasudhātale |
yastu kevalaśāstrajñaḥ karmasvapariniṣṭhitaḥ || 8 ||
[Analyze grammar]

sa muhyati kriyākāle dṛṣṭvā bhīrurivāhavam |
kevalaṃ karma yo vetti śāstrārthaṃ nādhigacchati || 9 ||
[Analyze grammar]

so'cakṣuriva nīyeta vivaśo'nyena vartmasu |
karma vāstuvidheḥ sthānaṃ mānamunmānameva ca || 10 ||
[Analyze grammar]

kṣetrajāti ca karmāṇi lumālekhācaturdaśa |
catvāro gaṇḍikācchedānvṛttacchedeṣu saptasu || 11 ||
[Analyze grammar]

suśliṣṭaṃ sandhisandhānairadharottarasaṃyutam |
bāhyarekhānvitaṃ śuddhaṃ yo jānāti sa karmavit || 12 ||
[Analyze grammar]

śāstrakarmasamartho'pi sthapatiḥ prajñayā vinā |
phaleyuḥ karmabhiranyābhiḥ syānnirmada iva dvipaḥ || 13 ||
[Analyze grammar]

pratyutpannamatiryaḥ syādvāhataḥ sthapatistathā |
karmakāle na muhyetsa prajñānenopabṛṃhitaḥ || 14 ||
[Analyze grammar]

aprajñeyaṃ durālokaṃ gūḍhārthaṃ bahuvistaram |
prajñāpotaṃ samāruhya prājño vāstuniraṃ taret || 15 ||
[Analyze grammar]

jñānavāṃśca tathā vāgmī karmasvapi ca niṣṭhitaḥ |
evaṃ yukto'pi na śreyān yadi śīlavivarjitaḥ || 16 ||
[Analyze grammar]

roṣād dveṣāttathā lobhānmohādrā gāttathaiva ca |
anyacintyatvamāyāti duḥśīlānāmavikṣayāt || 17 ||
[Analyze grammar]

śīlavān pūjito loke śīlavān sādhusammataḥ |
śīlavān sarvakarmārhaḥ śīlavān priyadarśanaḥ || 18 ||
[Analyze grammar]

śīlādhāne paraṃ yatnamādhitiṣṭhetsthapatiḥ sadā |
tataḥ karmāṇi sidhyanti janayanti śubhāni ca || 19 ||
[Analyze grammar]

tathācāṣṭavidhaṃ karma jñeyaṃ sthapatinā sadā |
ālekhyaṃ lekhyajātaṃ ca dārukarma cayastathā || 20 ||
[Analyze grammar]

pāṣāṇasiddhahemnāṃ ca śilpaṃ karma tathaiva ca |
ebhirguṇaiḥ samāyuktaḥ sthapatiryāti pūjyatām || 21 ||
[Analyze grammar]

sthāpatyamaṅgairidamaṣṭabhiryaścaturvidhaṃ vetti viśuddhabuddhiḥ |
sa śilpināṃ saṃsadi labdhapūjaḥ parāṃ pratiṣṭhāṃ labhate cirāyuḥ || 22 ||
[Analyze grammar]

Other editions:

Also see the following editions of the Sanskrit text or (alternative) English translations of the Chapter 44: sthapati-lakṣaṇa

Cover of edition (2007)

Samarangana Sutradhara of Bhojadeva
by Sudarshan Kumar Sharma (2007)

An Ancient Treatise on Architecture (In Two Volumes); With An Introduction, Sanskrit Text, Verse by Verse English Translation and Notes.

Buy now!
Cover of edition (2011)

Samrangana Sutradhara: Treatise of Housing Architecture, Machines, Inconography and Dance
by Maharajdhiraj Shri Bhoj Dev (2011)

Sanskrit text with Hindi Transalation; Set of two volumes.

Buy now!
Let's grow together!

I humbly request your help to keep doing what I do best: provide the world with unbiased sources, definitions and images. Your donation direclty influences the quality and quantity of knowledge, wisdom and spiritual insight the world is exposed to.

Let's make the world a better place together!

Like what you read? Help to become even better: