Manusmriti with Manubhashya [sanskrit]
by Patrick Olivelle | 2021 | 227,798 words | ISBN-10: 8120811550 | ISBN-13: 9788120811553
This is the Sanskrit text of the Manusmriti including Medhatithi’s Manubhashya.
Verse 8.4-7
[English text for this chapter is available]
teṣām ādyam ṛṇādānaṃ nikṣepo'svāmivikrayaḥ |
saṃbhūya ca samutthānaṃ dattasyānapakarma ca || Verse 8.4 ||
vetanasyaiva cādānaṃ saṃvidaśca vyatikramaḥ |
krayavikrayānuśayo vivādaḥ svāmipālayoḥ || Verse 8.5 ||
sīmāvivādadharmaśca pāruṣye daṇḍavācike |
steyaṃ ca sāhasaṃ caiva strīsaṅgrahaṇameva ca || Verse 8.6 ||
strīpundharmo vibhāgaśca dyūtamāhvaya eva ca |
padānyaṣṭādaśaitāni vyavahārasthitāviha || Verse 8.7 ||
Medhātithi Manubhāṣya
pāṭhakramāpekṣam ṛṇādānasyādyatvaṃ prāthamyam | atha vā mukhyam ādyam | anena hi vanavāsino'pi spṛśyante | ṛṇādānānuṣaktam anṛṇādānam eva ca | yathā “ṛṇaṃ te mayā dattaṃ śuddhilekhyaṃ prayaccha” ityādi | naitad ṛṇādānam, anuktaṃ tu tatreti tad vyapadeśyam | tathā
tatra deyam ṛṇaṃ svakṛtaṃ pitṛkṛtaṃ ca yaya ca ṛkthaṃ haret | adeyaṃ svakrtaṃ dviguṇād adhikaṃ pitṛkṛtaṃ ca dyūtādibhāgeneti putraṇ bhartrā pitrā ceti | tathā,
yady api deyam ity atraitad antarbhūtaṃ tathāpi dyūtādikṛtaṃ viśeṣānapekṣaṃ svarūpato deyam, idaṃ tu kartṛniyamād iti gobalīvardavad bhavati ced bhedo yāvad iti dvaiguṇyaparyantaṃ tatrāpi bhedaḥ pūrvavat | “yatra” iti pāṭhe deśakālagrahaṇam | yatraiva gṛhītaṃ tatraiva deyam | satyāṃ dhanikecchāyāṃ deśāntare'pi | sati saṃbhave kālo'pi | śarady anicchetty uktam | “graiṣme vā satsu sasyeṣu yadā vāsya dhanāgamaṃ manyeta” iti | “yathā” sati saṃbhave sarvam | asati kaścid aṃśo yāvat krameṇa saṃśuddham iti | sarvabhāvena parikṣīṇena “karmaṇāpi samam” (Manusmṛti or Mānava-dharmaśāstra 8.177) iti | “dānagrahaṇadharmāḥ” iti sākṣilekhyādayaḥ |
pāruṣye daṇḍavācike iti | daṇḍaś ca vāk ca daṇḍavācaṃ “dvandvāc cudaṣahāntāt” (Pāṇini, Aṣṭādhyāyī 5.4.106) iti samāsāntas tad asyāstīti “ata ini ṭhanau” (pān 5.2.115) iti ṭhan | strīpuṃdharma iti | strīsahitaḥ pumān iti śākapārthivādivat samāsaḥ | strī ca pumāṃś ceti vigrahe strīpuṃsasharma iti syāt || 8.4–6 ||
Other editions:
Also see the following editions of the Sanskrit text or (alternative) English translations of the Verse 8.4-7
Manusmriti Medhatithi Bhasya in Bengali (Set of 2 Volumes)
by Shri Bhutnath Saptatirth (2022)
Publisher: Tathagata, Kolkata; ISBN-13: 9789391867720.
Buy now!![Manusmriti with Manubhashya [sanskrit] - book cover](/uploads/a/Manusmriti-Sanskrit_3.jpg)
