Bhavishya Purana [sanskrit]
245,265 words
This Sanskrit edition of the Bhavishya Purana. It is one of the traditional eighteen Mahapuranas presented as an encyclopedia of ancient Indian history and knowledge. The Bhavishyapurana contains 4 books and over 26,000 Sanskrit verses. It is famous for detailing the history and legends of ancient times as well as future times, narrating the genealogy of the kings and sages. The last part is considered an independent work known as the Bhavishyottara-Purana.
Chapter 72
yudhiṣṭhira uvāca |
yadetadatulaṃ puṇyaṃ vratānāmuttamaṃ vratam |
kartavyaṃ kārttike māsi prayatnādbhīṣmapañcakam || 1 ||
[Analyze grammar]
vidhānaṃ kīdṛśaṃ tasya phalaṃ ca yadusattama |
kathayasva prasādānme munīnāṃ hitamicchatām || 2 ||
[Analyze grammar]
śrīkṛṣṇa uvāca |
pravakṣyāmi vrataṃ puṇyaṃ vratānāmuttamaṃ vratam |
yathāvidhi ca kartavyaṃ phalaṃ cāsya yathoditam || 3 ||
[Analyze grammar]
mayāpi bhṛgave proktaṃ bhṛguścośanase dadau |
uśanāpi hi viprebhyaḥ prahlādāya ca dhīmate || 4 ||
[Analyze grammar]
tejasvināṃ yathā vahniḥ pavanaḥ śīghragāminām |
vipro yathā ca pūjyānāṃ dānānāṃ kāñcanaṃ yathā || 5 ||
[Analyze grammar]
bhūlokaḥ sarvalokānāṃ tīrthānāṃ jāhnavī yathā |
yathāśvamedho yajñānāṃ mathurā muktikāṃkṣiṇām || 6 ||
[Analyze grammar]
vedo yathaiva śāstrāṇāṃ devānāmacyuto yathā |
tathā sarvavratānāṃ tu varoktaṃ bhīṣmapañcakam || 7 ||
[Analyze grammar]
duṣkaraṃ bhīṣmamityāhurna śakyaṃ tadihocyate |
yastatkaroti rājendra tena sarvaṃ kṛtaṃ bhavet || 8 ||
[Analyze grammar]
vaśiṣṭhabhṛgubhargādyaiścīrṇaṃ kṛtayugādiṣu |
nābhāgāṃgāṃbarīṣādyaiścīrṇaṃ tretāyugādiṣu || 9 ||
[Analyze grammar]
sīrabhadrādibhirvaiśyaiḥ śūdrairanyaiḥ kalau yuge |
dināni paṃca pūjyāni cīrṇametanmahāvratam || 10 ||
[Analyze grammar]
brāhmaṇairbrahmacaryeṇa japahomakriyādibhiḥ |
kṣatriyaiśca tathā śaktyā śaucavrataparāyaṇaiḥ || 11 ||
[Analyze grammar]
parādhiḥ parihartavyo brahmacaryeṇa niṣṭhayā |
madyaṃ māṃsaṃ parityajya maithunaṃ pāpabhāṣaṇam || 12 ||
[Analyze grammar]
śākāhāraparaiścaiva kṛṣṇārcanaparairnaraiḥ |
strībhirvā bhartṛvākyena kartavyaṃ sukhavarddhanam || 13 ||
[Analyze grammar]
vidhavābhiśca kartavyaṃ putrapautrādibruddhaye |
sarvakāmasamṛddhyarthaṃ mokṣārthamapi pāṃḍava || 14 ||
[Analyze grammar]
nityaṃ snānena dānena kārttikī yāvadeva tu |
prātaḥ snātvā vidhānena madhyāhne ca tathā vratī || 15 ||
[Analyze grammar]
nadya nirjharagarte vā samālabhya ca gomayam |
yavavrīhitilaiḥ samyaktarpayecca prayatnataḥ || 16 ||
[Analyze grammar]
devānṛṣīnpitṝṃścaiva tatonyānkāmacāriṇaḥ |
snānaṃ maunaṃ naraḥ kṛtvā dhautavāsā dṛḍhavrataḥ || 17 ||
[Analyze grammar]
tato'nupūjayeddevaṃ sarvapāpaharaṃ harim |
snāpayeccācyutaṃ bhaktyā madhukṣīraghṛtena ca || 18 ||
[Analyze grammar]
tatraiva pañcagavyena gaṃdhacaṃdanavāriṇā |
candanena sugaṃdhena kuṃkumenātha keśavam || 19 ||
[Analyze grammar]
karpūrośīra miśreṇa lepayedgaruḍadhvajam |
arcayedruciraiḥ puṣpairgaṃdhadhūpasamanvitaiḥ || 20 ||
[Analyze grammar]
gugguluṃ ghṛtasaṃyuktaṃ dahetkṛṣṇāya bhaktitaḥ |
dīpakaṃ ca divā rātrau dadyātpaṃcadināni tu || 21 ||
[Analyze grammar]
naivedyaṃ devadevasya paramānnaṃ nivedayet |
oṃ namo vāsudevāyeti japedaṣṭottaraṃ śatam || 22 ||
[Analyze grammar]
juhuyācca ghṛtāktāṃśca tilavrīhīṃstato vratī |
ṣaḍakṣareṇa maṃtreṇa svāhākārānvitena ca || 23 ||
[Analyze grammar]
upāsya paścimāṃ saṃdhyāṃ praṇamya garuḍadhvajam |
japitvā pūrvavanmaṃtraṃ kṣitiśāyī bhavennaraḥ || 24 ||
[Analyze grammar]
sarvametadvidhānaṃ ca kāryaṃ paṃcadineṣu hi |
saṃviśetkaṃbale cāsminpadapūrvaṃ śṛṇuṣva me || 25 ||
[Analyze grammar]
prathame'hni hareḥ pādau pūjayetkamalairnaraḥ |
dvitīye bilvapatreṇa jānudeśaṃ samarcayet || 26 ||
[Analyze grammar]
pūjayecca tṛtīye'hni nābhiṃ bhṛṅgarasena ca |
madhye bilvajayābhiśca tataḥ skaṃdhau prapūjayet || 27 ||
[Analyze grammar]
tato'nupūjayecchīrṣaṃ mālatyāḥ kusumairnavaiḥ |
kārttikyāṃ devadevasya bhaktyā tadgatamānasaḥ || 28 ||
[Analyze grammar]
arcayitvā hṛṣīkeśamekādaśyāṃ samāhitaḥ |
saṃprāśya gomayaṃ samyaṅ maṃtravatsamupāvaset || 29 ||
[Analyze grammar]
gomūtraṃ maṃtravatkṛtvā dvādaśyāṃ prāśayedvratī |
kṣīraṃ tatra trayodaśyāṃ caturdaśyāṃ tathā dadhi || 30 ||
[Analyze grammar]
saṃprāśya kāyaśuddhyarthaṃ laṃghayeta caturdinam |
paṃcame tu dine snātvā vidhivatpūjya keśavam || 31 ||
[Analyze grammar]
bhojayedbrāhmaṇānbhaktyā tebhyo dadyācca dakṣiṇām |
tathopadeṣṭāramapi pūjayedvastrabhūṣaṇaiḥ || 32 ||
[Analyze grammar]
tato naktaṃ samaśnīyātpañcagavyapuraḥsaram |
evaṃ samāpayetsamyagyathoktaṃ vratamuttamam || 33 ||
[Analyze grammar]
sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ prakhyātaṃ bhīṣmapañcakam |
madyapo yastyajenmadyaṃ janmano maraṇāṃtikam || 34 ||
[Analyze grammar]
tadbhīṣmapañcakaṃ tyaktvā prāpnotbhyayadhikaṃ phalam |
brahmacaryaṃ naraścīrtvā sughoraṃ naiṣṭhikaṃ vratam || 35 ||
[Analyze grammar]
yatprāpnoti mahatpuṇyaṃ tatkṛtvā bhīṣmapaṃcakam |
gātrā bhyaṃgaṃ śiro'bhyaṃgaṃ madhu māṃsaṃ ca maithunam || 36 ||
[Analyze grammar]
brahmalokamavāpnoti tyaktvaikaṃ bhīṣmapañcakam |
saṃvatsareṇa yatpuṇyaṃ kārttikena ca yadbhavet || 37 ||
[Analyze grammar]
yatphalaṃ kārttikenoktaṃ bhavettadbhīṣmapañcake |
vratametatsuraiḥ siddhaiḥ kinnarairnāgaguhyakaiḥ || 38 ||
[Analyze grammar]
phalaṃ samīhitaṃ prāpya kṛtvābhyarcya janārdanam |
pāpasya pratimā kāryā raudravaktrātibhīṣaṇā || 39 ||
[Analyze grammar]
khaḍgahastātivikṛtā sarvalokamayī nṛpa |
tilaprasthopari sthāpyā kṛṣṇavastrābhiveṣṭitā || 40 ||
[Analyze grammar]
karavīrakusumāpīḍā calatkāñcanakuṃḍalā |
brāhmaṇāya pradātavyā kṛṣṇo me prīyatāmiti || 41 ||
[Analyze grammar]
anyeṣāmapi dātavyaṃ yatkṛtvā vasu vāṃchitam |
kṛtakṛtyaḥ sthiro bhūtvā viraktaḥ saṃyato bhavet || 42 ||
[Analyze grammar]
śāṃtacetā nirābādhaḥ paraṃ padamavāpnuyāt |
nīlotpaladalaśyāmaścaturdaṃṣṭraścaturbhujaḥ || 43 ||
[Analyze grammar]
aṣṭaṣaṣṭhaikanayanaḥ śaṃkukarṇo mahāsvanaḥ |
jaṭī dvijihvastāmasyo mṛgarājatanucchadaḥ || 44 ||
[Analyze grammar]
ciṃtanīyo mahādevo yasya rūpaṃ na vidyate |
idaṃ bhīṣmeṇa kathitaṃ śaratalpagatena me || 45 ||
[Analyze grammar]
tadeva te samākhyātaṃ duṣkaraṃ bhīṣmapaṃcakam |
vrataṃ ca rājaśārdūla pravaraṃ bhīṣmapañcakam || 46 ||
[Analyze grammar]
yastasmiṃstoṣayedbhaktyā tasmai muktiprado'cyutaḥ |
brahmacārī gṛhastho vā vānaprastho'thavā yatiḥ || 47 ||
[Analyze grammar]
prāpnoti vaiṣṇavaṃ sthānaṃ satkṛtvā bhīṣmapañcakam |
brahmahā madyapaḥ steyī gurugāmī sadākṛtī || 48 ||
[Analyze grammar]
mucyate pātakātsamyakkṛtvaikaṃ bhīṣmapañcakam |
nāsmādvratātpuṇyatamaṃ vaiṣṇavebhyo yato vratam || 49 ||
[Analyze grammar]
athāsmiṃstoṣito viṣṇurnṛṇāṃ muktiprado bhavet |
śrutvaitatpaṭhyamānaṃ tu pavitraṃ bhīṣmapaṃcakam || 50 ||
[Analyze grammar]
mucyate pātakebhyo vā pāṭhako viṣṇulokabhāk |
dhanyaṃ puṇyaṃ pāpaharaṃ yudhiṣṭhira mahāvratam || 51 ||
[Analyze grammar]
yadbhīṣmapañcakamiti prathitaṃ pṛthivyāmekādaśīprabhṛtipañcadaśīniruddham |
annasya bhojananivṛttivaśādamuṣminniṣṭaṃ phalaṃ diśati pāṃḍava śārṅgadhanvā || 52 ||
[Analyze grammar]
Other editions:
Also see the following editions of the Sanskrit text or (alternative) English translations of the Chapter 72
Bhavishya Purana: Sanskrit Text with Hindi Translation
by S. N. Khandelwal (2022)
Publisher: Chaukhamba Sanskrit Pratishthan; Pages: 2538.
Buy now!
Complete Bhavisya Mahapurana (English translation)
by Shantilal Nagar (2023)
Publisher: Parimal Publication Pvt. Ltd.; Pages: 2496; ISBN-10: 817110729X; ISBN-13: 9788171107292
Buy now!![Bhavishya Purana [sanskrit] - book cover](/uploads/a/Bhavishya-Purana-Sanskrit.jpg)
