Abhijnana Sakuntalam (with translation and notes)
by Bidhubhusan Goswami | 1916 | 117,274 words
The Abhijnana Shakuntalam by Kalidasa, a court poet of Vikramaditya who likely thrived in the fifth century A.D. This edition includes the Sanskrit text, notes and English translation....
Prastavana (Prologue)
2 me 16273 ka kasa siddha gopala ne arambha kiya| 28 ma abhijnanasakuntalam | samapta STITA ya srstih srasturadya vahati vidhihutam ya havirya ca hotri 1 sunivisayah gunah ye va kalam vidhattah srutivisayaguna ya sthita vyapya visvam | yamahuh sarvvavijaprakrtiriti yaya praninah pranavantah upadana masmah sagdhara pratyacabhih prapannastanubhiravatu vastabhirabhirisah || 1 7 nandyante 19 tabhih astanih sutradharah | nepathyabhimukhamavalokaya | srayem yadi nepathya vidha- nam sravasitam itastavadagamyatam | pravisya nati | srajjautta ina mhi (1) sutradharah | srayem abhirupabhuyistha parisadiyam | sradya khalu kalidasagrathitavastuna abhijnanasakuntalanamadheyena navena natakenopasthatavyamasmabhih | tat pratipatramadhiyatam 'yatnah | (1) srayryaputra iyamasmi | prasannah iti pathah kvacit drsyate | Preference is to be given 10 prapannah, for it defines the position and relation of tanubhih more clearly. + parisat iti vidyasagaratah pathah | * mrnmaya . hi yatha deham mrda lipta sthiram bhavet | parthivo'yam tatha dehah parthivaih paramanubhih | iyam hi bhumirbhutanam sasvati yonirucyate
cadramana amogha phale ha kuberali 1 kamaduta madhu duta bha duti esa ke sa simaci (e. ke phula ati sugadhata hota abhijnanasakuntalam | ate ha nati | suvihidappasroadae ajjasta na kim vi pariha issadi (1) sutradharah | aryyam kathayami te bhutartham | arthantira- sra paritosaddidusam na sadhu manye prayoga vijnanam | nyasah balavadapi siksitanamatmanyapratyayam cetah || 2 . nati | evvam sedam | sranavedu | (2) anantarakara nijjam dava ajjo sutradharah | kimanyadasyah parisadah srutiprasadanatah * | tadimam eva tavadacirapravrttamupabhogaksamam grismasamayamadhikrtya goyatam samprati hi | 1 svabhavoktih subhaga salilavagadah patala samsargasurabhivanavatah | pracchayasulabhanidra divasah parinamaramagoyah || 3 natau | taha | (3) dhumasti ke samaya (1) suvihitaprayogataba bhayryasya na kimapi parihasyate | (2) evametat | anantarakaraniyam tavat bhayyah srajnapayatu | gautat is kutracit pustake | srutiprasadanatah gautat iti pathah ghrtah | superfluous srutiprasadanatah alone is sufficient for the purpose. Kalidasa is never unnecessarily prolix. nato| adha kadamam upa udu adhikarisa gaimsa ' | This additional speech of the Actress, which is found in some editions, is not in good taste. For her business is not to suggest, but to carry out the wishes and directions of the stage-manager. (2) tatha| subhagah salile avagadah yesu tai patalamara samsargena anyaan Kosha CC-o. Gurukul Kangri Collection, Haridwar, Digitized by Srdananta Beangotritayaan Kosha u u
" jisane choti para bana bada़ा elta prathamo'nkah | gayati isi sicumbiai bhamarehim suumarakemarasihai | sradamsanti dasramana pamadao siromakusumai || (1) 4 sutradharah | sra sadhu gautam | aho ragavada citta- vrttira likhita iva sarvvato rangah tadidanim katamat praka- ranam asritya enamaradhayamah | nati | gam srajja mismehim padha़mam evva sranattam srahisaga- saundalam gama apuvva nada़am patroe ahikariatu tti | (2) sutradharah | a samyaganubodhito'smi asmin cane vismrtam khalu maya | kutah upama tavasmi gitaragena harina prasabham hrtah | amukhaparanamyah prasta- esa rajeva dusyantah saranganatiramhasa banayah bhedamavalagitamatra tallaksanam yatha, niskantau prastavana prayoge khalu tajateyam nanavalagitam budhah|| yamtrekatra samavesat karyamanyat prasadhya
