Image title: Prasanna Virupaksha temple (information board)

English text:

Prasanna Virupaksha (underground Shiva) temple—This Shiva temple, known as Prasanna Virupaksha temple in the inscription, is popularly called as "underground temple" since the temple is constructed much below the present ground level and many parts of the temple are under water. This temple stylistically datable to 14th century CE, is built in different phases. The main temple faces east and has on plan a garbhagriha (sanctum), an antarala (antechamber), a pradakshinapatha (circumambulatory passage) around garbhagriha and antarala, a sabhamandapa or rangamandapa (pillared hall), a mahamandapa (large pillared hall) and a pillared porch. It also has a garbhagriha on the south that opens in to the rangamandapa, while another one on the north is detached from the rangamandapa. On the north and south sides of the pillared porch are columned extensions. There are two subsidiary shrines one on the northwest and the other with a brick superstructure on the southwest. All these are enclosed in an enclosure wall that is in line with the columned hall and has an entrance passage on the east. Outside the enclosure wall, on the southwest is an ornate mandapa of the typical Vijayanagara style. In this, is a slab bearing an inscription dated to 1513 CE that records the gift of certain villages for the service of God Prasanna Virupaksha during the reign of Krishnadevaraya. The temple also has an imposing gopura on the east. The superstructure above the garbhagriha as well as the gopura is now lost.

Hindi text (not proofread):

प्रसन्न विरुपाक्ष (भूमिगत शिव) मंदिर—यह शिव मंदिर अभिलेख में प्रसन्न विरुपाक्ष के नाम से जाना जाता है तथा लोकजन में भूमिगत मंदिर के नाम से प्रसिद्ध है। मंदिर का निर्माण वर्तमान भूमि तल से बहुत नीचे होने के कारणवश मंदिर के कई हिस्से पानी के नीचे हैं। इस मंदिर का काल शैलीगत रूप से 14वीं शताब्दी ईस्वी निर्धारित किया गया है जिसका निर्माण विभिन्न चरणों में हुआ है। मुख्य मंदिर का मुख पूर्व की ओर है और योजना में गर्भगृह, अंतराल, प्रदक्षिणापथ, सभामंडप अथवा रंगमंडप, महामंडप और स्तंभित बरामदा है। इसके दक्षिण में एक गर्भगृह है जो कि रंगमंडप कि ओर खुलता है तथा उत्तर में एक अन्य गर्भगृह रंगमंडप से पृथक है। स्तंभित बरामदे के उत्तर और दक्षिण सिरों में स्तंभित विस्तरण हैं। यहां दो सहायक मंदिर हैं, जिसमें से एक उत्तर-पश्चिम एवं दूसरा दक्षिण-पश्चिम, जो कि ईंट अधिरचना का बना है। ये सभी एक प्रांगण की दीवार में संलग्न हैं और इसका प्रवेश द्वार पूर्व में है। प्रांगण की दीवार के बाहर, दक्षिण-पश्चिम में विशिष्ट विजयनगर शैली का एक अलंकृत मंडप है। इसमें 1513 ईस्वी का एक शिलालेख है जो कि कृष्णदेवराय की अवधि के दौरान भगवान प्रसन्न विरुपाक्ष की सेवा के लिए कुछ गांवों के रूप में अभिलिखित किया गया है। मंदिर के पूर्व में एक भव्य गोपुरम भी है। गर्भगृह और गोपुर के ऊपर की अधिरचना अब लुप्त हो चुकी है।

Transcription:

prasanna virupākṣa (bhūmigata śiva) maṃdira—yaha śiva maṃdira abhilekha meṃ prasanna virupākṣa ke nāma se jānā jātā hai tathā lokajana meṃ bhūmigata maṃdira ke nāma se prasiddha hai| maṃdira kā nirmāṇa vartamāna bhūmi tala se bahuta nīce hone ke kāraṇavaśa maṃdira ke kaī hisse pānī ke nīce haiṃ| isa maṃdira kā kāla śailīgata rūpa se 14vīṃ śatābdī īsvī nirdhārita kiyā gayā hai jisakā nirmāṇa vibhinna caraṇoṃ meṃ huā hai| mukhya maṃdira kā mukha pūrva kī ora hai aura yojanā meṃ garbhagṛha, aṃtarāla, pradakṣiṇāpatha, sabhāmaṃḍapa athavā raṃgamaṃḍapa, mahāmaṃḍapa aura staṃbhita barāmadā hai| isake dakṣiṇa meṃ eka garbhagṛha hai jo ki raṃgamaṃḍapa ki ora khulatā hai tathā uttara meṃ eka anya garbhagṛha raṃgamaṃḍapa se pṛthaka hai| staṃbhita barāmade ke uttara aura dakṣiṇa siroṃ meṃ staṃbhita vistaraṇa haiṃ| yahāṃ do sahāyaka maṃdira haiṃ, jisameṃ se eka uttara-paścima evaṃ dūsarā dakṣiṇa-paścima, jo ki īṃṭa adhiracanā kā banā hai| ye sabhī eka prāṃgaṇa kī dīvāra meṃ saṃlagna haiṃ aura isakā praveśa dvāra pūrva meṃ hai| prāṃgaṇa kī dīvāra ke bāhara, dakṣiṇa-paścima meṃ viśiṣṭa vijayanagara śailī kā eka alaṃkṛta maṃḍapa hai| isameṃ 1513 īsvī kā eka śilālekha hai jo ki kṛṣṇadevarāya kī avadhi ke daurāna bhagavāna prasanna virupākṣa kī sevā ke lie kucha gāṃvoṃ ke rūpa meṃ abhilikhita kiyā gayā hai| maṃdira ke pūrva meṃ eka bhavya gopurama bhī hai| garbhagṛha aura gopura ke ūpara kī adhiracanā aba lupta ho cukī hai|

Transcription:

prasanna virupaksa (bhumigata siva) mamdira—yaha siva mamdira abhilekha mem prasanna virupaksa ke nama se jana jata hai tatha lokajana mem bhumigata mamdira ke nama se prasiddha hai| mamdira ka nirmana vartamana bhumi tala se bahuta nice hone ke karanavasa mamdira ke kai hisse pani ke nice haim| isa mamdira ka kala sailigata rupa se 14vim satabdi isvi nirdharita kiya gaya hai jisaka nirmana vibhinna caranom mem hua hai| mukhya mamdira ka mukha purva ki ora hai aura yojana mem garbhagrha, amtarala, pradaksinapatha, sabhamamdapa athava ramgamamdapa, mahamamdapa aura stambhita baramada hai| isake daksina mem eka garbhagrha hai jo ki ramgamamdapa ki ora khulata hai tatha uttara mem eka anya garbhagrha ramgamamdapa se prthaka hai| stambhita baramade ke uttara aura daksina sirom mem stambhita vistarana haim| yaham do sahayaka mamdira haim, jisamem se eka uttara-pascima evam dusara daksina-pascima, jo ki imta adhiracana ka bana hai| ye sabhi eka pramgana ki divara mem samlagna haim aura isaka pravesa dvara purva mem hai| pramgana ki divara ke bahara, daksina-pascima mem visista vijayanagara saili ka eka alamkrta mamdapa hai| isamem 1513 isvi ka eka silalekha hai jo ki krsnadevaraya ki avadhi ke daurana bhagavana prasanna virupaksa ki seva ke lie kucha gamvom ke rupa mem abhilikhita kiya gaya hai| mamdira ke purva mem eka bhavya gopurama bhi hai| garbhagrha aura gopura ke upara ki adhiracana aba lupta ho cuki hai|

Kannada text (not proofread):

ಪ್ರಸನ್ನ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ (ನೆಲಸ್ತರದ ಶಿವ) ದೇವಾಲಯ—ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸನ್ನ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿರುವ ಈ ಶಿವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನೆಲಸ್ತರದ ದೇವಾಲಯ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಈಗಿನ ನೆಲಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ತುಂಬಾ ಕೆಳಗಿದ್ದು ಅದರ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಮುಳುಗಿರುತ್ತದೆ. 14ನೇ ಶತಮಾನದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯವು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಳದ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಪಥವಿದ್ದು, ಸಭಾಮಂಟಪ ಅಥವಾ ರಂಗಮಂಟಪ, ಮಹಾಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಕಂಬಗಳುಳ್ಳ ಮಂಟಪ ಇವೆ. ಇದರ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಗರ್ಭಗೃಹವು ಸಭಾಮಂಟಪಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಭಾಮಂಟಪದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಇನ್ನೊಂದು ಗರ್ಭಗೃಹವಿದೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಕಂಬಗಳುಳ್ಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿವೆ. ವಾಯವ್ಯ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಉಪದೇಗುಲಗಳಿದ್ದು, ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಉಪದೇಗುಲಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಮೇಲ್ಕಟ್ಟಡವಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಂಬಗಳುಳ್ಳ ಸಭಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರಾಕಾರದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಪ್ರಾಕಾರಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಿದೆ. ಪ್ರಾಕಾರದ ಹೊರಗೆ, ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಲಂಕೃತ ಮಂಟಪವಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿ.ಶ. 1513ರ ಶಿಲಾಶಾಸನವು ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸನ್ನ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವರ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ದತ್ತಿ ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಭವ್ಯ ಗೋಪುರವಿದೆ. ಈಗ ಗರ್ಭಗೃಹದ ಹಾಗೂ ಗೋಪುರದ ಮೇಲ್ಕಟ್ಟಡಗಳು ಉಳಿದಿಲ್ಲ.

Transcription:

prasanna virūpākṣa (nelastarada śiva) dēvālaya—śāsanadalli prasanna virūpākṣa eṃdu kareyalāgiruva ī śiva dēvālayavannu nelastarada dēvālaya eṃdu janapriyavāgi kareyalāguttade ēkeṃdare ī dēvālayavu īgina nelamaṭṭakkiṃta tuṃbā keḷagiddu adara anēka bhāgagaḷu nīrinalli kelavu kāla muḷugiruttade. 14nē śatamānada śailiyalliruva ī dēvālayavannu vividha haṃtagaḷalli nirmisalāgide. mukhya dēvālayavu pūrvakke mukhamāḍide. garbhagṛha mattu aṃtarāḷada suttalū pradakṣiṇapathaviddu, sabhāmaṃṭapa athavā raṃgamaṃṭapa, mahāmaṃṭapa mattu kaṃbagaḷuḷḷa maṃṭapa ive. idara dakṣiṇadalliruva garbhagṛhavu sabhāmaṃṭapakke teredukoṃḍide. uttaradalli sabhāmaṃṭapadiṃda bērpaṭṭa innoṃdu garbhagṛhavide. uttara mattu dakṣiṇa bhāgagaḷalli mukhamaṃṭapakke kaṃbagaḷuḷḷa heccina vistaraṇegaḷive. vāyavya mattu naiṛtya dikkugaḷalli upadēgulagaḷiddu, naiṛtyadalliruva upadēgulakke iṭṭigeya mēlkaṭṭaḍavide. ivellavū kaṃbagaḷuḷḷa sabhāṃgaṇakke anuguṇavāgi prākāradiṃda suttuvariyalpaṭṭive. ī prākārakke pūrvadikkiniṃda pravēśa dvāravide. prākārada horage, naiṛtya dikkinalli vijayanagara śailiyalliruva alaṃkṛta maṃṭapavide. idaralliruva kri.śa. 1513ra śilāśāsanavu kṛṣṇadēvarāyana āḷvikeyalli prasanna virūpākṣa dēvara sēvegāgi kelavu grāmagaḷannu datti nīḍiddannu dākhalisuttade. dēvālayada pūrvakke bhavya gōpuravide. īga garbhagṛhada hāgū gōpurada mēlkaṭṭaḍagaḷu uḷidilla.

Transcription:

prasanna virupaksa (nelastarada siva) devalaya—sasanadalli prasanna virupaksa emdu kareyalagiruva i siva devalayavannu nelastarada devalaya emdu janapriyavagi kareyalaguttade ekemdare i devalayavu igina nelamattakkimta tumba kelagiddu adara aneka bhagagalu nirinalli kelavu kala mulugiruttade. 14ne satamanada sailiyalliruva i devalayavannu vividha hamtagalalli nirmisalagide. mukhya devalayavu purvakke mukhamadide. garbhagrha mattu amtaralada suttalu pradaksinapathaviddu, sabhamamtapa athava ramgamamtapa, mahamamtapa mattu kambagalulla mamtapa ive. idara daksinadalliruva garbhagrhavu sabhamamtapakke teredukomdide. uttaradalli sabhamamtapadimda berpatta innomdu garbhagrhavide. uttara mattu daksina bhagagalalli mukhamamtapakke kambagalulla heccina vistaranegalive. vayavya mattu nairtya dikkugalalli upadegulagaliddu, nairtyadalliruva upadegulakke ittigeya melkattadavide. ivellavu kambagalulla sabhamganakke anugunavagi prakaradimda suttuvariyalpattive. i prakarakke purvadikkinimda pravesa dvaravide. prakarada horage, nairtya dikkinalli vijayanagara sailiyalliruva alamkrta mamtapavide. idaralliruva kri.sa. 1513ra silasasanavu krsnadevarayana alvikeyalli prasanna virupaksa devara sevegagi kelavu gramagalannu datti nididdannu dakhalisuttade. devalayada purvakke bhavya gopuravide. iga garbhagrhada hagu gopurada melkattadagalu ulidilla.

Comparative table

Here follows a lexicon table of native and vernacular words and their possible Sanskrit equivalents, based on the image text.

Gallery information:

Hampi is the ancient capital city of the Vijayanagara dynasty dating to the 14th century. It is extraordinary UNESCO World Heritage Site, located in Karnataka, India (along the banks of the Tungabhadra River). It is a sacred Hindu pilgrimage site associated with Pampa Devi and is also mentioned in the epic Ramayana. Hampi encompasses over 1,600 surviving monuments including iconic structures such as the active Virupaksha Temple and the renowned Vitthala Temple complex.